Το άγχος της ελευθερίας

Απόσπασμα από το βιβλίο του του Ίρβιν Γιάλομ «Το δώρο της ψυχοθεραπείας»

(….) Περιέγραψα νωρίτερα τέσσερις έσχατες έγνοιες, τέσσερα θεμελιώδη δεδομένα της ύπαρξης – το θάνατο, την απομόνωση, την έλλειψη νοήματος, την ελευθερία – τα οποία, όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι μαζί τους, προκαλούν βαθύτατο άγχος. Αυτό που συνδέει την «ελευθερία» με το άγχος δεν είναι διαισθητικά προφανές, γιατί με την πρώτη ματιά η ελευθερία φαίνεται να περιέχει μόνο θετικές συνυποδηλώσεις.

Άλλωστε ολόκληρη η πορεία του δυτικού πολιτισμού δεν καθορίστηκε από τη λαχτάρα και τους αγώνες για πολιτική ελευθερία; Κι όμως, η ελευθερία έχει μια σκοτεινή πλευρά. Αν τη δει κανείς από την άποψη της αυτοδημιουργίας, της επιλογής, της βούλησης και της δράσης, η ελευθερία είναι ψυχολογικά σύνθετη και διαποτισμένη με άγχος.

Είμαστε υπεύθυνοι για τον εαυτό μας, με τη βαθύτερη έννοια του όρου. Όπως το διατύπωσε ο Σαρτρ, είμαστε οι δημιουργοί του εαυτού μας. Μέσα από τις συσσωρευόμενες επιλογές, τις πράξεις και τις αποτυχίες μας να δράσουμε, σχεδιάζουμε τελικά τον εαυτό μας. Δεν μπορούμε ν’ αποφύγουμε αυτή την ευθύνη, αυτή την ελευθερία. Με τα λόγια του Σαρτρ, «είμαστε καταδικασμένοι στην ελευθερία».

Η ελευθερία μας πηγαίνει ακόμα βαθύτερα από το ατομικό σχέδιο ζωής μας. Πάνε περισσότεροι από δυο αιώνες που ο Kant μας δίδαξε ότι έχουμε την ευθύνη να δώσουμε μορφή και νόημα όχι μόνο στον εσωτερικό αλλά και στον εξωτερικό κόσμο. Ερχόμαστε σ’ επαφή με τον εξωτερικό κόσμο μόνο όπως τον επεξεργάζεται ο νευρολογικός και ο ψυχολογικός μας εξοπλισμός. Η πραγματικότητα δεν είναι καθόλου όπως τη φανταζόμασταν στην παιδική μας ηλικία – δεν μπαίνουμε σε (ούτε στο τέλος εγκαταλείπουμε) έναν καλά δομημένο κόσμο. Αντίθετα, εμείς παίζουμε τον κεντρικό ρόλο στην κατασκευή αυτού του κόσμου –και τον κατασκευάζουμε με τέτοιο τρόπο, ώστε να δείχνει πως υπάρχει ανεξάρτητα από μας.

Και ποια είναι η σχέση της ελευθερίας με το άγχος και με την κλινική μας δουλειά; Μπορούμε να βρούμε μια απάντηση αν κοιτάξουμε κάτω από τα πόδια μας. Αν εμείς είμαστε οι πρωταρχικοί κατασκευαστές του κόσμου, τότε από κάτω μας υπάρχει πουθενά στέρεο έδαφος; Τι υπάρχει από κάτω μας; Το τίποτα, das Nichts, όπως το έλεγαν οι Γερμανοί υπαρξιστές φιλόσοφοι. Το χάσμα, η άβυσσος της ελευθερίας. Και η συνειδητοποίηση αυτού του τίποτα που βρίσκεται στην καρδιά της ύπαρξης φέρνει το βαθύ άγχος.

Γι’ αυτό, παρόλο που η λέξη ελευθερία είναι απούσα από τις θεραπευτικές συνεδρίες κι από τα εγχειρίδια ψυχοθεραπείας, τα παράγωγά της – η ευθύνη, η βούληση, η επιθυμία, η απόφαση- είναι περίοπτοι θαμώνες κάθε ψυχοθεραπευτικής απόπειρας.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Πρόσφατα

Απεβίωσε σε ηλικία 90 ετών ο Σον Κόνερι

Ο πολυβραβευμένος Σκωτσέζος ηθοποιός Σον Κόνερι, ο πρώτος που ενσάρκωσε τον Τζέιμς Μποντ, απεβίωσε σήμερα σε ηλικία 90 ετών, μετέδωσε το BBC.

Κυρ. Μητσοτάκης: Μάσκες παντού και περιορισμοί κυκλοφορίας ακόμα και στις “κίτρινες” περιοχές

Από την Τρίτη το πρωί και για ένα μήνα τίθεται σε ισχύ ένα πρόγραμμα βάσει του οποίου η επικράτεια χωρίζεται, πλέον, σε...

Η επόμενη μέρα από τον σεισμό: Η Σάμος μετρά τις πληγές της.

Μία δύσκολη μέρα ξημέρωσε σήμερα στη Σάμο έπειτα από τον φονικό σεισμό των 6,7 ρίχτερ που χτύπησε χθες το μεσημέρι το νησί....

Στη Θεσσαλονίκη ταξιδεύει ο Αστέρας Τρίπολης

Μετά τα αρνητικά τεστ στα οποία υποβλήθηκαν οι ποδοσφαιριστές του Άρη απομένει μόνο το ΟΚ της λίγκας για την διεξαγωγή του αγώνα...

Δραπέτης φυλακών συνελήφθη μετά από 3,5 χρόνια

Αδεια που του είχε χορηγηθεί από το Κατάστημα Κράτησης Κασσάνδρας τον Φεβρουάριο του 2017 είχε παραβιάσει 36χρονος ο οποίος συνελήφθη χθες στη...

Δημοφιλή

Σήμερα δεν γιορτάζουν αυτοί που κουνούσαν σημαιάκια όταν ο Μιχαλολιάκος φώναζε “είμαστε η σπορά των ηττημένων του ’45”

Τι φώναζε ο καταδικασμένος για την ηγεσία εγκληματικής οργάνωσης, Νίκος Μιχαλολιάκος, πριν λίγα χρόνια; Στις 03/03/2012 σε ομιλία στα...

Για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση θα ζητήσουμε περισσότερα

Το παρόν, εν πολλώ, καθορίζεται από τα  ερωτήματα που θέτουμε για το παρελθόν. Συνήθως τα έθνη - κράτη, αυτή...

Εορτασμός εθνικής επετείου από τον Φιλοτεχνικό Όμιλο Τρίπολης και το Πολεμικό Μουσείο

Ο Φιλοτεχνικός Όμιλος Τρίπολης και το Πολεμικό Μουσείο Τρίπολης ως συνδιοργανωτές, υπερβαίνωντας τα όποια εμπόδια τίθενται εξαιτίας της πανδημίας...

Όλα τα φώτα στην Emily!

Γράφει η Γεωργία Κακή Ναι, μιλάω για τη νέα σειρά #emilyinparis. Μία καθαρόαιμη ρομαντική κομεντί που από την...