Ρούχα και σύμβολα | Η Κοκό Σανέλ γεννιέται σαν σήμερα

γράφει η Ραφαέλλα Μανέλη

Η Κοκό Σανέλ άνοιξε  το πρώτο της κατάστημα με καπέλα, το 1909. Έκτοτε και για περισσότερο από έναν αιώνα  το όνομά της αποτελεί συνώνυμο του γούστου, της καλής αισθητικής, του prestige.

Παρέμεινε για πάνω από 60 χρόνια απόλυτη κυρίαρχος στο χώρο της μόδας και εισήγαγε καινοτομίες που πλέον θεωρούνται κλασικά και διαχρονικά στοιχεία μιας mainstream ενδυματολογικής κουλτούρας. Πρόσφατα, το περιοδικό ΤΙΜΕ την κατέταξε ανάμεσα στους 100 πιο επιδραστικούς ανθρώπους του 20ου αιώνα, αν και μερικά σημεία της ζωής της παραμένουν εξαιρετικά αμφιλεγόμενα.

Ζέρσεϊ,  ταγιέρ, άνετα ανδροπρεπή παντελόνια, «καρέ» μαλλιά, αδιάβροχα, πουλόβερ με γυριστό λαιμό, έντονα ψεύτικα κοσμήματα και  τα διαχρονικά μικρά μαύρα φορέματα είναι μερικές μόνο από τις καινοτόμες ιδέες της που πλέον θεωρούνται κλασικές .

Η Γκαμπριέλ Μπονέρ «Κοκό» Σανέλ γεννιέται, σαν σήμερα, στις 19 Αυγούστου 1883 στη Δυτική Γαλλία. Ο πατέρας της είναι πωλητής ρούχων και εσωρούχων και η μητέρα της είναι πλύστρα σε φιλανθρωπικό ίδρυμα. Χάνει τη μητέρα της νωρίς και μπαίνει σε οικοτροφείο όπου, για καλή μας τύχη, μαθαίνει την τέχνη της μοδιστρικής.

Από το 1909 έως  το Μεσοπόλεμο, καταφέρνει να χτίσει σταδιακά μια αυτοκρατορία με πάρα πολλούς εργαζόμενους και τον αντίκτυπο της σχεδιαστικής της να φτάνει σε όλη την υφήλιο. Η Σανέλ εδραιώνει νέα υφάσματα και στυλ, ανάγοντας τα αναγκαία και τα καθημερινά σε  μοντέρνα. Μάλιστα, η ίδια είχε δηλώσει ότι ξεκίνησε να φτιάχνει ρούχα γιατί δεν άντεχε οικονομικά τα μοντέρνα ρούχα της εποχή της. Μάλλινα, πλισέ, απλά κι ανδροπρεπή ενδύματα γίνονται η επιτομή της γυναικείας κομψότητας.

Αργότερα, ο  οίκος μόδας «Chanel»  φτάνει στο απαύγασμα της φήμης του φτιάχνοντας το άρωμα «Chanel no 5». Η ενδυματολογική προσέγγιση της αποτέλεσε ανακατασκευή της θηλυκότητας του Μεσοπολέμου.

Η αισθητική της σταδιακά χαρακτήρισε τη νέα εποχή κι εδωσε στο γυναικείο ένδυμα λίγη από την άνεση του ανδρικού, ακολουθώντας τα κινήματα χειραφέτησης του 20ου αιώνα. Αν και η ίδια δεν αυτοχαρακτηρίστηκε ποτέ ως φεμινίστρια, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η άνεση των ενδυμάτων που σχεδίασε και η πρωτοποριακή απελευθέρωση που αυτά συμβολίζουν ήταν μια έμμεση πολιτική πράξη. Άλλωστε, διαχρονικά η μόδα φέρει ξεκάθαρους κοινωνικούς συμβολισμούς και πλαισιώνει πολιτικές πρωτοβουλίες ή ολόκληρα ιδεολογικά σχήματα.

Το 1938 αποσύρθηκε και κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στη Γαλλία έκλεισε τις επιχειρήσεις της και άφησε στο δρόμο χιλιάδες εργαζομένους. Κατηγορήθηκε για σχέσεις με τους Ναζί. Η δικαστική έρευνα σε βάρος της δεν προχώρησε μετά το τέλος του πολέμου. Ωστόσο, είναι ευρέως γνωστή η ερωτική της σχέση με τον στρατηγό των Ες-Ες Βάλτερ Σέλενμπεργκ.

Το 1954 επανήλθε στο προσκήνιο της υψηλής ραπτικής, όταν παρουσίασε ολοκληρωμένο το κλασικό «ταγιέρ Σανέλ».  Το πρώτο γυναικείο κουστούμι της το εμπνεύστηκε έπειτα από τη μεταμφίεσή της σε πάρτι μασκέ στο οποίο υποδύθηκε μια φιγούρα σε πίνακα του  Βατώ (Watteau). Αργότερα, δούλεψε περισσότερο το κουστούμι και έσωσε τις γυναίκες δίνοντάς τους ένα κομψό παντελόνι για πρωί και βράδυ.

«Τα υποκείμενα φορούν το σώμα..»

Οι κοινωνικοί συμβολισμοί του ενδύματος είναι πολυσχιδείς. Η σχέση ανάμεσα στο ρούχο και το σώμα, σήμερα, αποτελεί ένα σύμπλεγμα που διατρέχεται από διεθνικά, παγκόσμια, αστικά και τοπικά στοιχεία και ανάγεται σε φορέα ατομικών και συλλογικών ταυτοτήτων. Η κοινωνιολογία έχει εξετάσει το ρούχο ως κοινωνική κατασκευή, μέσο μίμησης, μοχλό συντήρησης των κοινωνικών τάξεων ή μέσο κοινωνικής αυτοπαρουσίασης και αυτοπροβολής (Bourdieu, 1984), στη σύγχρονη εποχή, υπάρχουν μελετητές  που υποστηρίζουν μια πιο πολύπλευρη αφήγηση. Το τι φοράει κάποιος, ή το που ή το γιατί, σίγουρα διέπεται από κοινωνικές συνιστώσες και ενσωματώνεται στις θεωρίες περί παραγωγής και κατανάλωσης, αλλά η ερμηνεία του φαινομένου δεν μπορεί να εξαντληθεί εκεί (Davis, 1992:17).

Τα ρούχα αποτελούν όχημα νοηματοδοτήσεων και διάχυσης πολιτισμικών χαρακτηριστικών και κουλτούρας. Οι συλλογιστικές διαδικασίες φανερώνουν, ότι η μόδα, αναλύεται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, ανά εποχές, ως πεδίο συμβολισμών που παράγει κοινωνικές νόρμες (Williams, 1985). Ακόμα, η μόδα είναι ένα σύμπλεγμα κωδικών που εξυπηρετεί λειτουργίες και παράλληλα δημιουργεί ένα προσωπικό habitus.

Ο τρόπος ένδυσης είναι ένας τρόπος αφομοίωσης, γιατί στην πραγματικότητα «τα υποκείμενα φορούν  το ίδιο το σώμα», λέει η Craik το 1993. Αυτό σημαίνει ότι οι τεχνικές ντυσίματος του σώματος είναι μια σύσταση και μια πρόταση του εαυτού προς τον κοινωνικό κόσμο. Κατ’ επέκταση, η μόδα είναι φορέας περιεχομένου. Το υποκείμενο χρησιμοποιεί τα ρούχα, προκειμένου μέσω του περιεχομένου να παραγάγει το νόημα που επιθυμεί και να τοποθετηθεί σ’ ένα habitus (Craik, 1993: 24).

Πηγές:

Bourdieu, P (1984). Distinction A Social Critique of the Judgement of Taste. Trans. Richard Nice., Massachusetts: Harvard University Press Cambridge

Craik, J. (2005). The face of fashion. Cultural studies in fashion. Routledge. New York.

Davis, F. (1994). Fashion, Culture, and Identity. University of Chicago Press.

Williams, R., 1985. Writing in society. Verso Modern Classic.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Πρόσφατα

Η DUR στηρίζει το Pink the City 2020

Την εκδήλωση – θεσμό για την Πάτρα και την Δυτική Ελλάδα, Pink the City 2020, στηρίζει για μια ακόμα χρονιά η DUR...

Χωρίς παρουσία φιλάθλων οι αγώνες ποδοσφαίρου με απόφαση του πρωθυπουργού

Με εντολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ανακαλείται η απόφαση για την παρουσία περιορισμένου αριθμού φιλάθλων στους ποδοσφαιρικούς αγώνες. Κυβερνητικες...

Κ. Παπαδάκης, συνήγορος Πολιτικής Αγωγής: «Ράπισμα στην εισαγγελική αξιοπιστία» η σημερινή διαδικασία

 Μετά την εκ νέου διακοπή της δίκης της Χρυσής Αυγής, σχολιάζοντας το «ράπισμα» -όπως το χαρακτήρισε- προς την εισαγγελία, ο συνήγορος πολιτικής...

Δίκη Χρυσής Αυγής: Ο διάλογος της προέδρου με την εισαγγελέα

 Με την έναρξη της διαδικασίας της δίκης της Χρυσής Αυγής, η πρόεδρος Μαρία Λεπενιώτη με ιδιαίτερα αυστηρό ύφος είπε πως το δικαστήριο...

Διακοπή της συνεδρίασης, η πρόεδρος ζήτησε διευκρινίσεις από την εισαγγελέα για τη χθεσινή πρότασή της

Σε διακοπή οδηγήθηκε η δίκη της Χρυσής Αυγής, καθώς η πρόεδρος ζήτησε από την εισαγγελέα να συμπληρώσει την πρότασή της ως προς...

Δημοφιλή

1. Οι νέοι μιλούν για την Τρίπολη |«Να μας δοθούν κίνητρα για να χτίσουμε πάνω στο παλιό»

Με κυρίαρχη ιδέα ότι μια κοινότητα δεν μπορεί να ακούει για τόσα χρόνια μόνο την ηχώ της, τα Arcadikanea.gr διευρύνουν το δημόσιο...

Προκαλεί το ενδιαφέρον η δίκη της υπόθεσης Μπαταρόλα στο Εφετείο Κακουργημάτων

Στο τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Ναυπλίου συνεχίσθηκε τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου η δίκη που είχε διακοπεί στις 3 Σεπτεμβρίου και που αφορά...

Νέα σεζόν… Νέοι στόχοι !

Γράφει η Γεωργία Κακή Δε θα κουραστώ ποτέ να λέω πως η περίοδος που διανύουμε είναι ιδανική για...

Το HAPPY TRAVELLER στην Ορεινή Αρκαδία!

Ο Ευτύχης Μπλέτσας, η Ηλέκτρα και η παρέα τους βρίσκονται στην Ορεινή Αρκαδία και συγκεκριμένα η φωτογραφία που δημοσίευσαν είναι από τον...