8 Μάρτη: Σοκολατάκια, λουλούδια και συμπάθεια;

Της Ραφαέλλας Μανέλη

Κόκκινα τριαντάφυλλα ή υψωμένες γροθιές; Τι έγινε και τι δεν έγινε στις 8 Μάρτη του 1857; Τι ζητάμε το 2021;  Είμαστε άραγε υπερβολικές; Είναι υπερβολή τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Μια εργατική γιορτή

Το 1910, η Διεθνής Διάσκεψη Σοσιαλιστριών Γυναικών πρότεινε την καθιέρωση της μέρας της γυναίκας, αν και μέχρι το 1914 δεν είχε καθοριστεί ακριβής ημερομηνία. Στο μυαλό πολλών, η 8η του Μαρτίου γιορτάζεται ως μια διαμαρτυρία εργατριών για καλύτερες συνθήκες εργασίας στις ΗΠΑ το 1857, κατά την οποία οι διαδηλώτριες ήρθαν αντιμέτωπες με την αστυνομία. Όμως από ότι φαίνεται, η ιστορία αυτή ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και το μύθο. Αρκετά χρόνια αργότερα, δύο σημαντικές μορφές  του φεμινιστικού κινήματος της Γαλλίας, ερευνώντας τα δημοσιεύματα της εποχής στις ΗΠΑ δεν κατάφεραν να επιβεβαιώσουν τις πληροφορίες για τη θυελλώδη εξέγερση που φέρεται να έγινε το 1857 και κάπως έτσι τα γεγονότα της εξέγερσης κατέληξαν να θεωρούνται μύθος από αρκετούς ερευνητές και από τους Αμερικανούς ιστορικούς.

Κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα,  η μέρα της γυναίκας προσδιορίστηκε μέσα από απεργίες, διαμαρτυρίες και συλλήψεις. Κατά τη διάρκεια του Μαρτίου του 1911, η μέρα της γυναίκας τιμήθηκε με τη συμμετοχή πάνω από ενός εκατομμυρίου ανθρώπων στην Αυστρία, τη Δανία, τη Γερμανία και την Ελβετία. Μόνο στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία υπήρξαν 300 διαδηλώσεις, σύμφωνα με τις αναφορές που υπάρχουν. Στη Βιέννη, οι γυναίκες παρέλασαν στην Ρίνγκστρασσε και σήκωσαν πανό για να τιμήσουν τους μάρτυρες της Κομμούνας των Παρισίων. Οι διαδηλώσεις είχαν ένα κοινό παρονομαστή : δικαίωμα του εκλέγειν, δικαίωμα πρόσβασης στα ανώτερα αξιώματα, εξάλειψη των διακρίσεων λόγω φύλου στην εργασία.

Ακόμα, στο Λονδίνο του 1914 πραγματοποιήθηκε πορεία από το Μπόου μέχρι την πλατεία Τραφάλγκαρ προς υποστήριξη της γυναικείας ψηφοφορίας. Η γνωστή σουφραζέτα  Σίλβια Πάνκχερστ συνελήφθη μπροστά από το σταθμό Τσάρινγκ Κρος πηγαίνοντας να μιλήσει στην πλατεία Τραφάλγκαρ. Εκείνη την ημέρα το ημερολόγιο έγραφε 8 Μαρτίου και μάλλον τότε η ημερομηνία σημάνθηκε ως ορόσημο.

Τρία χρόνια έπειτα, ο κόσμος έβραζε εξαιτίας του Α’ παγκοσμίου πολέμου. Στην τσαρική –ακόμα- Ρωσία οι γυναίκες των εργοστασίων κλωστοϋφαντουργίας στην Αγία Πετρούπολη θα αποφάσιζαν να  απεργήσουν για το «Ψωμί και την Ειρήνη» ζητώντας το τέλος του πολέμου, του υποσιτισμού και του τσαρισμού. Γρήγορα, οι διαδηλώσεις θα εξαπλώνονταν σε όλη την πόλη, ωθώντας τον Λέων Τρότσκι να δηλώσει κάποια χρόνια αργότερα :

«Δεν φανταζόμασταν ότι αυτή η «Ημέρα της Γυναίκας» θα κήρυττε την έναρξη της επανάστασης…Το πρωινό, παρά τις διαταγές που είχαν λάβει, οι εργάτριες των κλωστοϋφαντουργίων εγκατέλειψαν τη δουλειά τους στα διάφορα εργοστάσια και έστειλαν αντιπροσώπους για να ζητήσουν υποστήριξη για την απεργία που οδήγησε σε μαζική απεργία … όλοι βγήκαν στους δρόμους». Μετά από 7 μέρες ο Τσάρος της Ρωσίας, Νικόλαος ο Β’ παραιτήθηκε και η προσωρινή κυβέρνηση έδωσε δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες.

Οι πολυφορεμένες πηγές της υστερίας μας

Παρά τους χρόνιους αγώνες, η ισότητα, ο σεβασμός και η ασφάλεια μοιάζουν διαρκώς ζητούμενα. Αυτή τη στιγμή μόνο 22 γυναίκες είναι αρχηγοί κυβέρνησης ή αρχηγοί κράτους παγκοσμίως. Ο μέσος όρος των γυναικών στα υπουργικά συμβούλια όλου του κόσμου είναι 21%. Η πλειονότητα αυτών κρατά χαρτοφυλάκια που άπτονται των θεμάτων της οικογένειας, του περιβάλλοντος και του πολιτισμού και φυσικά υπάρχει μια εξήγηση για αυτό.

Το γεγονός ότι η ηγεσία είναι συνυφασμένη με την αρρενωπότητα και τα στερεοτυπικά χαρακτηριστικά που αποδίδονται σε αυτήν καθιστούν τη γυναίκα αιώνιο «Άλλο» της πολιτικής. Ξένες, αταίριαστες, ελλιπείς και έρμαια του ψυχισμού τους. Ένα κάρο μύθοι διαμορφώνουν τους όρους της πολιτικής εκπροσώπησης γιατί δεν έχουμε αποφασίσει να παλέψουμε με τις δυσκολότερες πτυχές του πολιτικού εαυτού μας. Η πρωτοκαθεδρία των ανδρών στη δημόσια σφαίρα και η σύνδεση των γυναικών με τους ρόλους που προκύπτουν από την ιδιωτική είναι μια παγιωμένη αντίληψη στο συλλογικό φαντασιακό που επανέρχεται ακούσια ή εκούσια καθημερινά από όλους. Κι αυτά δεν τα λέω εγώ, τα λέει ο Bourdieu ορίζοντας την «ανδρική κυριαρχία» στο κοινωνιολογικό του έργο. Αυτό κάνει δυσκολότερη την πρόσβαση και την παραμονή των γυναικών στα ανώτατα κλιμάκια της ηγεσίας.

Οι διακρίσεις στην εργασία είναι παντού, οι εργοδότες δεν επιθυμούν γυναίκες που πλησιάζουν τη συνήθη ηλικία τεκνοποίησης ενώ το μισθολογικό χάσμα καλά κρατεί. Στην Ελλάδα, το χάσμα ανάμεσα στις ωριαίες ακαθάριστες αποδοχές των ανδρών και των γυναικών ανέρχεται στο 12.5%. Ο ΣΕΓΕ αναλύοντας τα στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ και τη Eurostat, παρατήρησε ότι η απασχόληση των γυναικών στην Ελλάδα αποδεικνύεται εξαιρετικά επισφαλής. Οι γυναίκες καταγράφουν θλιβερές πρωτιές στην ημιαπασχόληση, τη μαύρη εργασία, την ανεργία ενώ παράλληλα είναι αυτές που χτυπήθηκαν περισσότερο οικονομικά από τις επιπτώσεις της πανδημίας του COVID-19.

Σοκολατάκια και λουλούδια

Σε ένα κόσμο όπου οι γυναίκες όταν διεκδικούν γελοιοποιούνται, σε μια κοινωνία που τις φέρνει διαρκώς αντιμέτωπες με απαιτήσεις που προκύπτουν από στερεοτυπικές ιδέες για το κοινωνικό τους φύλο, μέσα σε εργασιακούς χώρους και σε δρόμους που υφίστανται καθημερινά τον σεξισμό και τον εσωτερικευμένο μισογυνισμό ένα ερώτημα προκύπτει αυθόρμητα: θέλουμε σοκολατάκια, λουλούδια και συμπάθεια στις 8 του Μάρτη; Ή μήπως το μόνο που ζητάμε είναι ενσυναίσθηση, αλληλεγγύη και από κοινού αγώνα;

5 γυναίκες απαντούν :

«Η 8η Μαρτίου δεν είναι για λουλούδια και μπαλονάκια. Ποτέ δεν ήταν… Περισσότερο έρχεται να μου υπενθυμίσει πως, εν έτει 2021, μια γυναίκα εξακολουθεί να διεκδικεί τα αυτονόητα. Το μέλλον απαιτεί ισότητα. Οι κοινωνίες αποζητούν γενιές απαλλαγμένες από τοξικά στερεότυπα και βλαβερές νόρμες. Και ενώ για κάποιους ο φεμινισμός θεωρείται περιττός -αφού υποτίθεται πως έχει επιτευχθεί η ισότητα των δυο φύλων- και οι φεμινίστριες είναι κάτι κουραστικές που φωνάζουν και διαδηλώνουν, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας θα σηματοδοτεί πάντα την αναγκαιότητα της αλλαγής. Μιας αλλαγής που θα επέλθει τη στιγμή που δε θα χρειάζεται να «κουράζουμε» πια με φωνές και διεκδικήσεις· τη στιγμή που έμφυλες ανισότητες και ενσωματωμένοι μισογυνισμοί θα πάψουν να περιβάλλουν τις ζωές των γυναικών της παγκοσμιότητας. Μα «μια γυναίκα πρέπει να είναι…». Όχι, μια γυναίκα δεν πρέπει να είναι τίποτα απ’ όσα της έχουν με το ζόρι επιβληθεί! Μια γυναίκα μπορεί να γίνει οτιδήποτε επιθυμήσει, έχοντας αυτοδιάθεση στο σώμα της και ελευθερία στις επιλογές της. Οι γυναίκες μπορούν -και πρέπει- να βρίσκονται σε όλα εκείνα τα μέρη όπου λαμβάνονται αποφάσεις… και γι’ αυτό τους αξίζει δόξα και γιορτή κάθε 8η Μαρτίου και κάθε ημέρα του χρόνου. Δεν είναι επανάσταση, είναι τα αυτονόητα

Βασιλική, εκπαιδευτικός

«Τον τελευταίο καιρό ανοίγει σχεδόν εμμονικά θα λέγαμε, ο διάλογος για τη θέση της γυναίκας. Μια θέση που για να οριστεί μπαίνει συχνά ή και μόνο σε αντιδιαστολή με εκείνη του άντρα. Ανατρέχοντας στην ιστορία της παγκόσμιας μέρας της γυναίκας, αναγνωρίζει κανείς την πολιτική θέση αυτής της γιορτής που γεννήθηκε από τις ανάγκες της εποχής. Σήμερα, η μέρα αυτή μπλέκεται εύκολα με τη γιορτή και καταλήγει να είναι αφορμή για διασκέδαση. Προσωπικά, είμαι επιφυλακτική απέναντι στις παγκόσμιες μέρες κυρίως όταν υπάρχουν στο ημερολόγιο αλλά εμμένουν κενές νοήματος. Αυτό που χρειάζεται να αναρωτηθεί κανείς σήμερα είναι: τι ορίζουμε ως γυναίκα, αλλά και τι ως γυναικείο; Ποια η θέση της γυναίκας μέσα στον καπιταλιστικό λόγο; Ο διάλογος που χρειάζεται σήμερα δεν πρέπει να ανάγει τα ζητήματα μόνο στο έμφυλο, αλλιώς κινδυνεύουμε απλά να γιορτάζουμε και όχι να διεκδικούμε»

Αγάπη, Κλινική Ψυχολόγος ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης, υποψήφια διδάκτωρ του τμήματος Ψυχοπαθολογίας και Ψυχανάλυσης του Université de Paris.

«Έχει ενδιαφέρον που η φετινή 8η Μαρτίου συμπίπτει χρονικά με την έξαρση του κινήματος #metoo στην Ελλάδα. Ας είναι λοιπόν αυτή η μέρα, μια αφορμή να εμπνευστούμε και να αντλήσουμε δύναμη για το δικό μας καθημερινό αγώνα ενάντια σε κάθε έμφυλη καταπίεση και μορφή βίας. Αν όλες τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου, οι αντιδράσεις απέναντι στη διαρκή πατριαρχική καταπίεση, δεν αντιμετωπίζονταν ως υπερβολικές και υστερικές, ίσως να υπήρχε χώρος για λουλούδια και σοκολατάκια»

Ηλέκτρα, φοιτήτρια του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Πολιτισμού, Πάντειο

«Η γυναίκα ήταν ανέκαθεν επιφορτισμένη με μια σειρά ρόλων που υπηρετούσα με συνέπεια, λες και έπρεπε να είναι δεδομένο και αυτονόητο. Μόλις τις τελευταίες δεκαετίες έχει αναδειχθεί ο προβληματισμός για το ρόλο που διαδραματίζει και τη θέση που της αρμόζει στην κοινωνία. Ωστόσο, δεν αρκεί η αναφορά στην προσφορά της μόλις μία ημέρα το χρόνο. Γιορτή πρέπει να είναι η κάθε μέρα του χρόνου, με έμπρακτη αναγνώριση της προσφοράς της στην οικογένεια, με παροχή ευκαιριών για επαγγελματική εξέλιξη εφάμιλλη με εκείνες που δίνονται σ’ έναν άντρα και προφανώς αποχή από κάθε είδους σεξιστικά σχόλια, σε μια πιθανή προσπάθεια υποτίμησής της»

Κέλλυ, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω

«Η γιορτή της γυναίκας, μου φέρνει στο μυαλό την εικόνα μιας κάρτας που είδα πρόσφατα. Δύο πόδια. Στο ένα υπάρχει ένα τακούνι. Στο άλλο όχι. Και από κάτω η λ. ισορροπία. Σίγουρα σκέφτομαι, πως αυτή η εικόνα για όποιον τη δει σημαίνει κάτι διαφορετικό, απ ό,τι σημαίνει για μένα. Έτσι συμβαίνει και με την λ. γυναίκα. Κοιτάζοντάς την πιο προσεκτικά, συναντώ τη γενναιότητα, την υπομονή, το να προσέχεις που εκτινάσσεται από παντού σαν πυροτέχνημα. Τις ανάγκες, τα ιδανικά, την καλοσύνη. Μα πάνω απ’ όλα την αγάπη. Για σένα, για μένα, για εκείνον, για τον ίδιο τον εαυτό. Για όλους…Χρόνια πολλά σε όλες τις γυναίκες, που χαμογελούν παρά τις δυσκολίες, κάνοντας τον κόσμο φωτεινότερο και πιο ελπιδοφόρο»

Κωνσταντίνα, Φιλόλογος και Παιδαγωγός

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Πρόσφατα

Δημοφιλή