Ο ρόλος και η συμμετοχή των γυναικών στην Ελληνική Επανάσταση του 1821

Γράφει η Μαριτίνα Γκόρου

Η Ελληνική Επανάσταση άρχισε με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στις παραδουνάβιες ηγεμονίες κυκλοφορώντας την επαναστατική προκήρυξη «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος», η οποία καλούσε τους Έλληνες να πάρουν τα όπλα. Με την ολοκλήρωση της επανάστασης στις 22 Ιανουαρίου του 1830, με νίκη των Ελλήνων έναντι των Τούρκων, η Ελλάδα έγινε ανεξάρτητο κράτος και πρώτος Κυβερνήτης της ο Ιωάννης Καποδίστριας.

Η συμβολή των γυναικών αν και έντονη στον ελληνικό αγώνα δεν είχε αναγνωριστεί όσο θα έπρεπε. Αυτό συνέβαινε για τον λόγο ότι είχε επικρατήσει ο τίτλος του ήρωα να πηγαίνει μαζί με τους άντρες παρόλο που πολλές γυναίκες φάνηκαν αρκετά γενναίες και ηρωίδες σύμφωνα με τις καταστάσεις. Όχι μόνο στήριξαν ηθικά και υλικά τους άρρενες αγωνιστές ράβοντας ρούχα, μεταφέροντας πολεμοφόδια και ψήνοντας ψωμιά αλλά και έπαιρναν μέρος στον ένοπλο αγώνα και σε ξηρά και σε θάλασσα. Ακόμα εύπορες Φαναριώτισσες προσέφεραν τα χρήματα τους για την συλλογή πληροφοριών και μετάδοση των σκοπών των Ελλήνων. Επιπλέον, άλλες μάζευαν πόρους με σκοπό να ενισχύσουν την επανάσταση καθώς επίσης περιέθαλπαν αρρώστους και μετανάστες.

Επώνυμες γυναίκες έδωσαν όλη τους την περιουσία προκείμενου ο αγώνας να έχει θετική έκβαση. Ανάμεσα σε αυτές ήταν η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα και η Μαντώ Μαυρογένους.

Η Μπουμπουλίνα γεννήθηκε στις 11 Μαΐου του 1771 και είχε έντονη επαναστατική δράση. Χρησιμοποίησε τα πλοία της, τα οποία συντηρούσε η ίδια και πλήρωνε τα στρατεύματα ξηράς. Απεβίωσε στις 22 Μαΐου 1825 ύστερα από πυροβολισμό.

Η Μαντώ Μαυρογένους γεννήθηκε στη Τεργέστη το 1796. Έδωσε τα χρήματά της για τον εξοπλισμό πλοίων και καθώς ήταν γλωσσομαθής έστειλε επιστολές προς τις γυναίκες του Παρισιού με σκοπό να τις συγκινήσει. Πέθανε ξεχασμένη και έχοντας ξοδέψει όλη της την περιουσία στην Πάρο τον Ιούλιο του 1840. Κάποιες όχι τόσο γνωστές που πολέμησαν ανάμεσα σε άνδρες ήταν η Δόμνα Βισβίζη από τον Αίνο, η Κωνσταντίνα Ζαχαριά από τον Μωριά, η Σταυριάνα Σάββαινα και η Πανωραία Βοζίκη.

Πολλές ήταν οι γυναίκες που έμεναν πίσω και έπρεπε να μεριμνήσουν για τη συντήρηση του σπιτιού, να κρατήσουν την ηρεμία στην οικογένεια και γενικότερα να φροντίσουν το θέμα της επιβίωσης. Όταν ένας αγώνας δεν πήγαινε όπως όλοι προσδοκούσαν έπαιρναν την σκληρή απόφαση της αυτοκτονίας προκειμένου να γλιτώσουν από τα χέρια του εχθρού. Παράδειγμα αποτελούν οι Σουλιώτισσες στο Ζάλογγο που αυτοκτόνησαν με τα παιδιά τους ως ένδειξη περηφάνιας και αυτοθυσίας.

Η Ευανθία Καΐρη, ελληνίδα λόγια, γεννήθηκε στις 2 Αυγούστου του 1799 στην Άνδρο. Ήδη σε νεαρή ηλικία, στα δεκαπέντε της χρόνια, αλληλογραφούσε με τον Κοραή, ο οποίος συνέβαλε στην μόρφωσή της και την μύησε σε πιο φιλελεύθερες ιδέες. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης έγραψε και έστειλε 31 επιστολές προς φιλλεληνίδες στην Ευρώπη και την Αμερική από τις οποίες ζητούσε στήριξη στον αγώνα. Το 1826 εξέδωσε το θεατρικό έργο Νικήρατος, με θέμα την Έξοδο του Μεσολογγίου και πέθανε σαράντα χρόνια αργότερα στις 8 Αυγούστου.

Η παρουσία των γυναικών στον Αγώνα μας γίνεται γνωστή μέσα από διάφορα δημοτικά τραγούδια και αποτελούν έμπνευση για διάφορους ποιητές και ζωγράφους. «Η αυτοθυσία της μάνας» του Γάλλου ζωγράφου Εμίλ ντε Λασάνκ, απεικονίζει μια μητέρα μετά το θάνατο του άντρα της, σκοτώνει το παιδί της και ετοιμάζεται να αυτοκτονήσει, στρέφοντας το μαχαίρι προς το στήθος της. «Η Ελλάς Ευγνωμονούσα» φιλοτεχνήθηκε από τον Θεόδωρο Βρυζάκη το 1858 απεικονίζοντας την Ελλάδα ως γυναικεία μορφή, στεφανωμένη και με αρχαίο ένδυμα, η οποία έχει σπάσει τις αλυσίδες της και την πλαισιώνουν οι αγωνιστές και αγωνίστριες του 1821. Αντικρίζοντας τον πίνακα αυτό γεννάται το αίσθημα της περηφάνιας καθώς η ελεύθερη Ελλάδα, απαλλαγμένη από τον τουρκικό ζυγό, είναι έτοιμη να ορθοποδήσει και να επουλώσει τις πληγές κάθε ματωμένου αγωνιστή και αγωνίστριας.

Συνοψίζοντας, οι γυναίκες της Επανάστασης του 1821 επέδειξαν τρομερό και απαράμιλλο θάρρος, γενναιότητα άξιας θαυμασμού και αναμφίβολα είναι ακόμα και σήμερα σύμβολα ηρωισμού και δυναμισμού.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Πρόσφατα

Δημοφιλή