Γιατί οι γυναίκες απουσιάζουν από την Ιστορία: μια Ιστορικός απαντά

[Το κείμενο αναδημοσιεύεται από το blog EnglishHeritage.org.uk,  στη συνέντευξη είναι η ιστορικός, συγγραφέας και ραδιοφωνική παραγωγός Dr Bettany Hughes, η οποία απαντά στο γιατί οι γυναίκες εκλείπουν από την καταγεγραμμένη ιστορία και πως μπορούμε να αποκαταστήσουμε την αδικία]

Πιστεύετε ότι οι γυναίκες έχουν παρουσιαστεί στην ιστορία λιγότερο από τους άνδρες;

Εννοείται, είναι μια άβολη αλήθεια ότι οι γυναίκες αποτελούν το 50% του πληθυσμού αλλά συμμετέχουν μόνο στο 0.5% της καταγεγραμμένης ιστορίας. Σαφώς κάτι έχει πάει λάθος, δε βγαίνουν τα μαθηματικά.

Γιατί πιστεύετε ότι έγινε αυτό;

Νομίζω ότι για να λύσουμε το πρόβλημα πρέπει να ανατρέξουμε στην προϊστορία. Πηγαίνοντας πίσω στην προϊστορία θα βρούμε μια τελείως αντίθετη κατάσταση.

Αν κοιτάξουμε τα αγαλματίδια από το 40.000 π.Χ. μέχρι περίπου το 5.000 π.Χ. – μια περίοδο άνθισης μοντέρνων ιδεών- εκείνη την εποχή φαίνεται ότι 90%  αυτών των αγαλματιδίων αναπαριστούν γυναικείες μορφές. Έτσι, οι γυναίκες είναι παρούσες στην αρχαιολογική καταγραφή, αλλά  αρχίζουν να εξαφανίζονται στο πέρασμα από την προϊστορία στην ιστορία.

Τι έγινε;

Με τη γέννηση των πολιτισμένων κοινωνιών, βλέπουμε τις γυναίκες να απολαμβάνουν τη θέση τους στην κοινωνία, είναι μορφωμένες, γράφουν ποίηση, κατέχουν γη, έχουν δικαιώματα. Όμως, αυτές οι πολιτισμένες κοινωνίες έπρεπε να επεκταθούν. Οπότε γενικά μιλώντας όταν έγινε αυτό, αναδείχθηκε η εξουσία που πήγαζε από τη δύναμη των μυών και οι κοινωνίες στρατιωτικοποιήθηκαν. Επομένως, η ισορροπία της δύναμης άλλαξε και φτάσαμε στην ανδρική υπεροχή.

Ήταν μια τεράστια αλλαγή στην ιστορία. Αρχίσαμε να επινοούμε τους μεγάλους θεούς του πολέμου και τους εντάξαμε στα διάσημα πολεμικά έπη: όπως το έπος του Γιλγαμές, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Αυτό ήταν το γρανάζι της αλλαγής αναφορικά με τον τρόπο που αφηγούμαστε την ιστορία της ανθρωπότητας.

Γιατί η ιστορία δεν έγινε πιο συμπεριληπτική με τα χρόνια;

Διατηρήσαμε αυτό  το καθεστώς, κρατήσαμε ό,τι μπορεί να αναπτυχθεί διαμέσου της δύναμης και των στρατιωτικών μέσων: οι μύες ακόμα έχουν αξία. Αυτό έγινε μια σημείωση επί της αρχής στην κοινωνία, όπου κυρίαρχο κριτήριο του επιτεύγματος είναι η επιβίωση και κατ’ επέκταση η ποιότητα ζωής. Δηλαδή ότι είναι τώρα η επέκταση και η επιτυχία. Οι ρόλοι της γυναίκας υποβαθμίστηκαν.

Επομένως, συνεχίσουν οι γυναίκες να επιδρούν στην ιστορία;

Ναι, υπάρχουν εκπληκτικά μαχητικές γυναίκες στην ιστορία οι οποίες δημιούργησαν πραγματικό αντίκτυπο και οι ιστορίες τους πρέπει να λέγονται. Οι ιστορικοί έχουν χρέος να γεμίσουν τα κενά της ιστορίας. Χρειαζόμαστε διεισδυτικές και ενεργητικές ματιές στις ιστορίες των γυναικών προκειμένου να τις εντάξουμε στην ιστορική αφήγηση. Υπάρχουν τόσες γυναίκες που έπρεπε να κρατήσουν το όνομα της οικογένειας τους μετά το γάμο αλλά πραγματικά δεν γινόταν, αυτό ήταν καταλυτικό.

Γιατί ξέρουμε την ιστορία κάποιων γυναικών ενώ κάποιων άλλων όχι;

Οι ιστορίες πολλών γυναικών που ξέρουμε, όπως της Κλεοπάτρας ή της Ελένης της Τροίας διήρκησαν στο χρόνο γιατί ήταν εξαιρετικά σεξουαλικοποιημένες. Είναι πολύ ιδιαίτερο αυτό. Έγιναν γνωστές κυρίως εξαιτίας του κινδύνου της επιρροής τους, σαν ένα παραμύθι θνητότητας. Τις θυμόμαστε σαν πλάσματα που έσυραν δυνατούς άνδρες ανάμεσα στα κρεβάτια τους και στο θάνατο.

Άρα υπάρχουν στερεότυπα στην παρουσία των γυναικών ιστορικά;

Απόλυτα, στις γυναίκες συχνά δεν επιτρέπεται να είναι ολοκληρωμένοι χαρακτήρες στην ιστορία. Είναι στερεότυπα. Για παράδειγμα, η Κλεοπάτρα ήταν ποιήτρια και φιλόσοφος, εξαιρετικά καλή στα μαθηματικά. Αλλά όταν τη σκεφτόμαστε, φανταζόμαστε μια ωραία γυναίκα σε μια μπανιέρα με γάλα. Συχνά, ακόμα και όταν οι γυναίκες αφήνουν το σημάδι τους στην ιστορία γίνεται με ένα τρόπο, ο οποίος έρχεται να προσδώσει λάμψη στις ιστορίες.

Οπότε, γιατί ακόμα και σήμερα δεν γνωρίζουμε για τις σπουδαίες γυναίκες της ιστορίας, όπως γνωρίζουμε για τους άνδρες;

Δε νομίζω  ότι γίνεται με κακία αυτό. Είναι περισσότερο πρακτικό ζήτημα. Ουσιαστικά οι ιστορίες των γυναικών πρέπει να καταγραφούν και να ενσωματωθούν στην ιστορία. Είναι μια εποχή αλλαγής. Πρέπει να ενδιαφερθούμε περισσότερο για το τι σημαίνει να είναι άνθρωπος, περισσότερο από το τι σημαίνει να είσαι άνδρας ή γυναίκα.

Πώς θα επέλθει η αλλαγή;

Όσο κι αν νιώθω στενοχωρημένη για τη συστηματική παράλειψη των γυναικών από την ιστορία, αν το δω από μακριά με ψυχραιμία είναι ένα πρόβλημα 3500 ετών, οπότε δεν θα με εξέπληττε αν δεν το αποκαθιστούσαμε γρήγορα. Ωστόσο, είναι ενθαρρυντικό και εμψυχωτικό το ότι ξέρουμε με τι έχουμε να κάνουμε.

Αυτό είναι ένα θέμα που απαιτεί να περπατήσουμε σε βάθος την ιστορία, ώστε να δούμε τους όρους του παιχνιδιού για να καταφέρουμε να τους αλλάξουμε. Αυτό που χρειάζεται είναι να είμαστε ανοιχτοί στις νέες ιστορίες για να τις βρούμε, αν τις καταγράψουμε και να τις εισάγουμε στις συλλογική μας μνήμη.

Dr Bettany Hughes είναι βραβευμένη ιστορικός, αρθρογράφος και ραδιοφωνικής παραγωγός. Μπορείτε να δείτε περισσότερα για τη δουλειά της εδώ: www.bettanyhughes.co.uk

Μετάφραση κειμένου: Ραφαέλλα Μανέλη

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Πρόσφατα

Δημοφιλή