Αταλάντη: ο μύθος μιας αγωνίστριας

Σήμερα θα κάνουμε μια εισαγωγή στον φανταστικό -κυριολεκτικά και μεταφορικά- μύθο των Αμαζόνων. Θα αρχίσουμε να εξερευνάμε με τον χρόνο μας τις θηλυκές πολεμίστριες που κέντρισαν το ενδιαφέρον και τη μυθοπλαστική δημιουργικότητα των αρχαίων Ελλήνων, και θα μάθουμε χαρακτηριστικά τους μέσα από πολλά διαφορετικά πρίσματα.

Η θέση της γυναίκας αλλάζει, και τις τελευταίες δεκαετίες έχει διεκδικήσει στο συλλογικό ασυνείδητο το πρότυπο της πολεμίστριας (αγωνίστριας), του ανθρώπου που έχει πολύ ευρεία και ευαίσθητη συνείδηση, και του πλάσματος που αγωνίζεται και αποδεικνύει την αξία και την υπεροχή της. Και στην καθημερινότητα βλέπουμε κορίτσια γεμάτα δυναμισμό και ομορφιά να φέρνουν μια ισχυρή ενέργεια στον “αντρικό” επαγγελματικό χώρο και στην οικογενειακή-κοινωνική ζωή. Το πρότυπο της δυναμικής γυναίκας ενθουσίαζε το κοινό εδώ και χρόνια, και σιγά σιγά αποκτά τη δική του ταυτότητα μέσα από την εξέλιξη των τεχνών και της πραγματικότητας.

Ξεκινάμε με τον μύθο της Αταλάντης: την κοπέλα αυτή την απέρριψε από μικρή ο πατέρας της επειδή ήθελε αγόρι, οπότε γεννήθηκε και ανατράφηκε σε βουνό όπου τη βρήκε και τη μεγάλωσε μια αρκούδα. Έτσι, έμαθε να στηρίζεται στη δύναμή της και να μην έχει ανάγκη τους άντρες, αλλά και να τους νικά στα αγωνίσματα λόγω της ανατροφής της. Ωστόσο, δεν ήθελε να παντρευτεί και έθεσε όρο ότι όποιος την ήθελε, θα έκανε αγώνα τρεξίματος μαζί του και αν θα τον νικούσε, θα τον σκότωνε. Με την πονηριά του όμως, και με τη βοήθεια της Θεάς, ένας άντρας πήρε τρία χρυσά μήλα και της τα έριχνε στον δρόμο. Έτσι, η Αταλάντη καθώς έτρεχε σταματούσε για να τα παίρνει και τελικά έχασε τον αγώνα. Τότε παντρεύτηκε τον Ιππομένη. Μαζί οι δυο τους ελευθερώθηκαν από τους κανόνες της κοινωνίας, έζησαν πηγαίο έρωτα και έγιναν κυνηγοί στα δάση. Όταν όμως ο έρωτας τούς ένωσε σε ένα ιερό του Δία, ο πρώτος των Θεών τους μεταμόρφωσε “οργισμένος” σε λιοντάρια.

Ο Απολλώνιος Ρόδιος κάνει αναφορά στην Αταλάντη στα Αργοναυτικά, όπου έδωσε το δόρυ της ως δώρο φιλοξενίας στον Ιάσονα, τον αρχηγό της αργοναυτικής εκστρατείας, αλλά δεν την πήρε μαζί του στο ταξίδι για να μην προκαλέσει διχόνοιες. Τη συναντάμε και στις Μεταμορφώσεις του Οβίδιου, όπου “μια πόρπη δάγκωνε την επωμίδα της, και τα μαλλιά της ήταν λιτά και δεμένα σε κόμπο, και στον ώμο είχε σαϊτοθήκη ενώ στο χέρι το τόξο· και η όψη της, η μορφή της ήταν τέτοια που έμοιαζε με παρθένο κορίτσι ή με νεαρό παρθένο αγόρι”, ωστόσο ο ήρωας που την ερωτεύτηκε στην αποστολή τους, έβαλε πιο μπροστά την ντροπή από τον πόθο του γιατί ήταν καιρός σημαντικού κυνηγιού και δεν έπρεπε να παρεμβληθεί ο έρωτας στην αποστολή αναζήτησης του περίφημου Καλυδώνιου κάπρου.

Ο Βιργίλιος έγραψε για αυτήν στην Αινειάδα, και ο Παυσανίας τη «συνάντησε» πολλάκις στις περιπλανήσεις του στην «περιήγηση της Ελλάδος»: σε σπηλιά όπου κυνηγούσε, και επειδή υπέφερε από δίψα, χτύπησε με το δόρυ τον βράχο και πήγασε νερό. Σε λάρνακα (σαρκοφάγο), όπου αναπαρίστατο μαζί με τον σύντροφό της να κρατά νεογνό ελάφι στα χέρια. Σε δρόμους που είχαν πάρει το όνομά της από έναν από τους υποψήφιους πατέρες της· και σε συνθέσεις στο αέτωμα αρχαίου ναού της Αθηνάς -και πριν, σύμφωνα με ανασκαφές, τόπο λατρείας μυκηναίας Θεάς-, όπου η Αταλάντη μαζί με τους ήρωες της εποχής απεικονίζονταν να κυνηγούν τον Καλυδώνιο κάπρο. Ωστόσο, σε κάποιες αρχαίες αναπαραστάσεις της στην τέχνη, η Αταλάντη φορούσε Σκυθική ενδυμασία. Αυτή, θύμιζε περισσότερο ενδυμασίες των Αμαζόνων.

Επίσης, σε αθλητικές σκηνές εμφανιζόταν είτε γυμνή πάνω από τη μέση είτε φορώντας ένα είδος στηθόδεσμου και στη μέση της περίζωμα, και η μεταμόρφωσή της σε λιοντάρι εκείνη την περίοδο μπορεί να συμβόλιζε περισσότερο την «αιώνια κυνηγό» που ξέφευγε απόλυτα από τον παραδοσιακό ρόλο της γυναίκας στην αρχαία Ελλάδα. Η Αταλάντη που δεν ταλαντεύεται, η ισορροπημένη/σταθερή) δεν ανήκε στο γυναικείο πρότυπο της εποχής, μα ταυτόχρονα ξυπνούσε τον ερωτικό πόθο στους άντρες που έθεταν και τη ζωή τους σε κρίσιμο κίνδυνο για να την κερδίσουν. Όπως αυτή η γυναίκα, έτσι και άλλες (δυναμικές και εξωτικές) προσέλκυσαν τους Έλληνες ήρωες από τη Μαύρη Θάλασσα, όπως η Κίρκη του Οδυσσέα και η Μήδεια του Ιάσονα που διέλυσε τα πάντα στο πέρασμά της σαν τυφώνας. Και πέρα εκεί προς βορρά-ανατολή οι Έλληνες εμπνεύστηκαν και τοποθέτησαν το άπιαστο όνειρο της γυναίκας-πολεμίστριας στα πρόσωπα των Αμαζόνων, οι οποίες από τη μία είχαν κάποια αλήθεια στον μύθο τους, από την άλλη υπηρετούσαν τα όνειρα των Ελλήνων για τις “απόλυτες γυναίκες” και έμειναν στην ιστορία για χιλιάδες χρόνια και στις καρδιές μας ως ένα κομμάτι του πολιτισμού μας…

Του Αποστόλη Αλεξόπουλου – Από τη σελίδα Μυθολόγοι

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

spot_img
spot_img
spot_img

Πρόσφατα

Δημοφιλή