Η Παναγιώτα Σαράφη στην αποκορύφωση της μεταφραστικής της διαδρομής

Ερώτηση: Αγαπητή κυρία Σαράφη, μετά από πάνω από είκοσι χρόνια σημαντικής εκπαιδευτικής και ερευνητικής πορείας αλλά και αξιόλογης μεταφραστικής διαδρομής, μας εκπλήξατε ευχάριστα πριν από τρεις περίπου μήνες με τη ίδρυση του εκδοτικού σας οίκου που έχει την ονομασία ‘’Λιοτρίβι – Παναγιώτα Σαράφη’’. Θυμίστε μας με δυο λόγια το πρώτο βιβλίο που εκδώσατε πρόσφατα.

Π. Σ. : Eυχαριστώ πολύ για την δυνατότητα που μου δίνετε να επικοινωνήσω και πάλι με τους συντοπίτες μου αλλά και το ευρύτερο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Το πρώτο βιβλίο που παρέδωσε πρόσφατα ο νεοσύστατος εκδοτικός μου οίκος στον ερευνητή αλλά και τον απλό αναγνώστη που έχει πνευματικά ενδιαφέροντα και αναζητήσεις, εντάσσεται στην εκδοτική σειρά «Τέχνη-Πολιτισμός». Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα της ιστορικού της Τέχνης Νεκταριάννας Σαλιβέρου με τίτλο «Ο Κερκυραίος ζωγράφος Γεώργιος Σαμαρτζής (1868 – 1925). Συμβολή στην ανίχνευση της θεματικής του διεύρυνσης και της τεχνοτροπικής του εξέλιξης από τον Ακαδημαϊσμό στον Ρεαλισμό και τον Ιμπρεσιονισμό». Είναι ένα βιβλίο που αγαπήθηκε και διαβάστηκε από την πρώτη στιγμή ως ένα ευχάριστο και ενδιαφέρον πολιτιστικό αφήγημα και θέλω να πιστεύω ότι, με τη συνεχή βελτίωση των υγειονομικών συνθηκών, θα μπορέσουμε τον επόμενο Σεπτέμβριο να το παρουσιάσουμε στο κοινό της Τρίπολης και σταδιακά και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.

Ερώτηση: Θα είναι σημαντικό γεγονός για την πόλη μας την Τρίπολη που μπορεί να νιώθει περήφανη αφού είστε η πρώτη που την προικίζει πνευματικά με την ίδρυση εκδοτικού οίκου.
Εδώ όμως κι ενώ ζούμε ακόμα με τη χαρά για το εκδοτικό σας αυτό άνοιγμα, μας εκπλήσσετε εκ νέου ευχάριστα με τη μετάφραση από τα γαλλικά στα ελληνικά αξιόλογου ογκώδους δίτομου βιβλίου ενός Γάλλου Φιλέλληνα. Μιλήστε μας για τη μετάφραση και την έκδοση αυτού του βιβλίου.

Π. Σ.: Θα τολμούσα να πω ότι πρόκειται για την σημαντικότερη στιγμή της μέχρι σήμερα μεταφραστικής μου διαδρομής. Κυρίως όμως πρόκειται για ένα μεγάλο εκδοτικό γεγονός στο πλαίσιο της επετείου των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821. Πρόκειται για την έκδοση, από την ‘’Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος’’ της μετάφρασής μου του πρώτου από τους δυο τόμους των ‘’Απομνημονευμάτων’’ του Φιλέλληνα Γάλλου αξιωματικού Maxime Raybaud από τη συμμετοχή του στον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Θα ήθελα, με την ευκαιρία, να ευχαριστήσω τον Καθηγητή Δημήτρη Φίλια για την επιμέλεια της μετάφρασης και στην Δρ. Παναγιώτα Παναρίτη για τον συντονισμό, τις διορθώσεις, την επιστημονική επιμέλεια και την επιμέλεια έκδοσης. Να θυμίσουμε βέβαια ότι η Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος λειτουργεί αδιάλειπτα από το 1882. Σκοπός της, η συλλογή, διατήρηση και προβολή αντικειμένων και μαρτυριών που φωτίζουν την ιστορία του νεότερου Ελληνισμού. Είναι η ψυχή πίσω από τη λειτουργία του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου.

Ερώτηση: Πρόκειται επομένως, αν καταλαβαίνω καλά, για έργο σημαντικό αλλά που ποτέ δεν είχαμε τη δυνατότητα να διαβάσουμε στα ελληνικά. Θέλετε να μας μιλήσετε για τον συγγραφέα ;

Π. Σ. Ο Jean-François Maxime Raybaud ήταν Γάλλος στρατιωτικός, διπλωμάτης και
συγγραφέας. Γεννήθηκε στις 19 Ιουνίου 1795 στην πόλη La Colle στην επαρχία του Var και πέθανε τον Ιανουάριο του 1894. Αποφοίτησε από τη Σχολή του Saint Cyr και ήταν
υπολοχαγός του Πυροβολικού. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πρώτους Φιλέλληνες που έλαβαν μέρος στον Αγώνα. Τον Ιούλιο του 1821, μετά από συνάντηση στη Μασσαλία με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, ο Raybaud απέπλευσε μαζί του με ένα Υδραίικο μπρίκι για να συμμετάσχουν στην εξέγερση της Ελλάδας. Μαζί τους στο πλοίο ήταν 70 εθελοντές Έλληνες της διασποράς, 4 Γάλλοι και 3 Ιταλοί εθελοντές. Στις 2 Αυγούστου 1821 το πλοίο αγκυροβόλησε στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου και εντάχθηκε στο Σώμα του Τόμας Γκόρντον. Ο Raybaud συμμετείχε στην πολιορκία και παρευρέθηκε στην ‘Αλωση της Τριπολιτσάς τον Οκτώβριο του 1821. Έπειτα, συνέχισε τη στρατιωτική του διαδρομή υπό την προστασία του Μαυροκορδάτου τον οποίο υπηρέτησε ως υπασπιστής. Στα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας αναφέρεται ότι αρχικά ήταν πεντακοσίαρχος στην Πελοπόννησο και στη συνέχεια ονομάστηκε λοχαγός, κατόπιν εισήγησης του Μαυροκορδάτου. Έλαβε μέρος στην εκστρατεία στο Πέτα. Λόγω ενός τυχαίου γεγονότος, δεν έλαβε μέρος στην –καταστροφική για το Σώμα των Φιλελλήνων– Μάχη του Πέτα και γλίτωσε τον θάνατο. Οι 25 άνδρες που επέζησαν συναθροίστηκαν από εκείνον και οδηγήθηκαν στο Κρυονέρι.
Μετά το θλιβερό αυτό γεγονός, στα τέλη του 1822, πήρε την απόφαση να επιστρέψει στη Γαλλία. Εκεί συγκεντρώνει τις σημειώσεις και αναμνήσεις που είχε καταγράψει στη
διάρκεια της διαμονής του στην Ελλάδα των πρώτων δυο χρόνων της Επανάστασης και
συντάσσει το ογκώδες δίτομο έργο του με τίτλο «Αναμνήσεις από την Ελλάδα» («Mémoires sur la Grèce») που εκδόθηκε στο Παρίσι το 1824 και του οποίου Έλληνες και ξένοι ιστορικοί αναγνωρίζουν την αντικειμενικότητα. Στα ‘’Απομνημονεύματά’’ του, ο Raybaud περιγράφει, εκτός από την προσωπική του δράση, την επιρροή που ασκούσε ο Δημήτριος Υψηλάντης στο στράτευμα, την πλεονεξία των οπλαρχηγών, τη διαμάχη ανάμεσα στους Τακτικούς και τους Ατάκτους, την καταστροφή και την Άλωση της Τριπολιτσάς, τις δυσκολίες και τις στερήσεις που έπλητταν όλους αδιακρίτως τους πολεμιστές, και τη συγκρότηση και την πολυεθνική σύνθεση του Τάγματος των Φιλελλήνων.

Ερώτηση : Aπό τα λίγα αυτά που μας λέτε, μου δημιουργείται η εντύπωση μιας
διαφορετικής ματιάς σε γεγονότα των δυο πρώτων χρόνων της Επανάστασης.

Π.Σ.: Ακριβώς! Είναι η οπτική γωνία ενός ξένου στην Ελλάδα της Εθνεγερσίας, μια
διαφορετική περιγραφή, σχολιασμός και ερμηνεία σημαντικών γεγονότων που συμβάλει
στην ιστορική έρευνα μέσα από την αναπόφευκτα καθαρά υποκειμενική θεώρηση του
απομνημονευματογράφου. Ίσως μάλιστα αυτή η προσωπική ματιά είναι το ενδιαφέρον του δίτομου αυτού έργου.

Ερώτηση: Η παρουσία λοιπόν του Raybaud στην Ελλάδα περιορίζεται στη διετία 1821 και 1822 ;

Π. Σ. : Ακριβώς και κυρίως η δράση και οι εμπειρίες του από αυτή τη διετή παραμονή και συμμετοχή του στη συγκεκριμένη διετία καταγράφονται στα ‘’Απομνημονεύμαυτά’’ του. Να πούμε, ωστόσο, ότι τον Σεπτέμβριο του 1825 επέστρεψε στην Ελλάδα συνοδεύοντας τους πρώτους εθελοντές και πολεμοφόδια για τον Αγώνα, που αποστέλλονταν από τη Φιλελληνική Επιτροπή του Παρισιού. Ο ίδιος θεωρούσε ότι η Ελλάδα είχε κυρίως χρεία Ορεινού Πυροβολικού. Αργότερα, στάλθηκε εκ νέου στη Γαλλία με εντολή της προσωρινής Κυβέρνησης προκειμένου να στρατολογήσει μισθοφόρους, αλλά η αποστολή του στέφθηκε με περιορισμένη επιτυχία, εξαιτίας της έλλειψης οικονομικών μέσων.

Ερώτηση : ‘Eχουμε λοιπόν στα χέρια μας τον πρώτο τόμο και αναμένουμε την έκδοση του δεύτερου. Ο πρώτος τόμος ξεκινά λοιπόν με την άφιξη του Γάλλου Φιλέλληνα στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου τον Αύγουστο του 1821 ;

Π.Σ.: Το κυρίως κείμενο των ‘’Απομνημονευμάτων’’ του ξεκινά ακριβώς από εκείνη τη
στιγμή αλλά αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Raybaud προτάσσει του βασικού κειμένου του
πρώτου τόμου ένα εκτενές εισαγωγικό κείμενο με τίτλο ‘’Σκιαγράφημα των Επαναστάσεων της Ελλάδας από την ίδρυση της Ρωμαϊκής κυριαρχίας μέχρι την πτώση της και εικόνα της κατάστασης του Ελληνικού έθνους κατά τη διάρκεια της Τουρκικής κατοχής’’. Πρόκειται για σημαντικό κείμενο που στοχεύει να εισάγει τον γαλλόφωνο αναγνώστη και ερευνητή στο προεπαναστατικό κλίμα και αποτελεί απόδειξη τόσο των γνώσεων του Raybaud όσο και της αγάπης του για την Ελλάδα και τον λαό της.

Ερώτηση: Θα μπορούσατε να μας πείτε συνοπτικά τι περιλαμβάνει ο πρώτος τόμος που μόλις εκδόθηκε ;

Π.Σ. : Ο πρώτος τόμος αποτελείται από δώδεκα κεφάλαια. Ξεκινά με την αναχώρηση από τη Γαλλία και τη συνάντηση με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και την άφιξη στο Μεσολόγγι. Εδώ προχωρά σε μια τοπογραφική κατάσταση της πόλης και λεπτομέρειες σχετικές με τους κατοίκους της. Αναχωρεί για την Πελοπόννησο όπου θα ζήσει την έναρξη της εξέγερσης στο Μοριά. Αναφέρεται στην Πρώτη συνέλευση, τη λεγόμενη Μεσσηνιακή Γερουσία, στην υπόθεση Λάλα, τη μάχη του Βαλτετσίου και την εξέγερση των νησιών, τις επιχειρήσεις στο Αϊβαλί και την καταστροφή και μετανάστευση των κατοίκων του. Τα απομνημονεύματα συνεχίζονται με την άφιξη στο στρατόπεδο της Πάτρας, τη συνθηκολόγηση της Μονεμβασίας και τη μάχη της 14ης Αυγούστου στην Πάτρα. Ακολουθεί η άφιξη στα Καλάβρυτα, η πορεία από τα Καλάβρυτα προς Βυτίνα μέχρι το στρατόπεδο της Τριπολιτσάς.

Ερώτηση: Να υποθέσω λοιπόν ότι αναφέρεται και στην πολιορκία και την κατάληψη της
Τρίπολης.

Π.Σ.: Βέβαια ! Κάνει μάλιστα αναλυτική αναφορά σε αυτό το καθοριστικό για τη συνέχεια του Αγώνα στρατιωτικό γεγονός. Ως αναγνώστρια και μεταφράστρια του έργου, βρήκα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον τρόπο με τον οποίο ένας Φιλέλληνας, ένας ξένος αναφέρεται σε μια τόσο καίρια στιγμή. Ο Raybaud ξεκινά με αναφορά στην τοπογραφική θέση της Τριπολιτσάς, την κατάσταση του ελληνικού στρατοπέδου και τη σύνθεση του στρατού, το ρόλο των Μανιατών, του πρίγκιπα Δημήτριου Υψηλάντη, την έναρξη του βομβαρδισμού και τη στρατιωτική επιχείρηση της 5ης Σεπτεμβρίου, την άφιξη του κ. Thomas Gordon και άλλων ξένων. Συνεχίζει με τη διάσπαση της συνέλευσης της Ζαράκοβας, την αναχώρηση του Μαυροκορδάτου και του Καντακουζηνού, τη δημιουργία λόχου από τον κ. Th. Gordon.Παρεμβάλει αναφορά στη συνθηκολόγηση του Ναυαρίνου και καυτηριάζει το
σκανδαλώδες εμπόριο των Μανιατών. Σκιαγραφεί, στη συνέχεια, τη δυσμενή κατάσταση των πολιορκημένων της Τριπολιτσάς και αναφέρει την παύση των εχθροπραξιών και την
έναρξη διαπραγματεύσεων με τον Ελμάζ αγά. Κάνει λόγο για διχασμό μεταξύ των
πολιορκημένων, για επανάληψη των εχθροπραξιών, άφιξη της Μπουμπουλίνας φτάνοντας μέχρι την τελική έφοδο, τη συνθηκολόγηση των Αλβανών, την παράδοση της ακρόπολης και την καταστροφή της Τριπολιτσάς η οποία συνοδεύτηκε από πυρκαγιές και σφαγές τις οποίες καυτηριάζει.

Eρώτηση: Κυρία Σαράφη με όσα συνοπτικά αλλά τόσο παραστατικά μας είπατε, μας κινήσατε πραγματικά την περιέργεια και μας πείσατε να διαβάσουμε τα
‘’Απομνημονεύματα’’ που μεταφράσατε.

Π. Σ. : Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για έργο που είμαι σίγουρη ότι, στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, θα διαβαστεί, θα αγαπηθεί και θα μελετηθεί. Με την ευκαιρία, να τονίσουμε ότι, εκτός από την ιστορική και φιλολογική του αξία, υπάρχει και η σημαντική διάσταση της γνωριμίας με κείμενα Φιλελληνιστών. Να θυμίσουμε ότι ο Φιλελληνισμός αποτέλεσε ένα αυθόρμητο κίνημα συμπαράστασης έναντι στους επαναστατημένους Έλληνες που εκδηλώθηκε σε όλη σχεδόν την ευρωπαϊκή ήπειρο και στις ΗΠΑ αμέσως μετά την έναρξη του ελληνικού αγώνα της ανεξαρτησίας. Το κίνημα υπήρξε απότοκο τόσο του θαυμασμού των Ευρωπαίων για την Αρχαία Ελλάδα, ο οποίος άρχισε να εκδηλώνεται μετά τον Διαφωτισμό και τη Γαλλική Επανάσταση [1789] όσο και άμεση απόρροια των επαναστατικών κινημάτων της εποχής που εμπνέονταν από την αρχή των εθνοτήτων.

Ερώτηση : Κυρία Σαράφη σας ευχαριστούμε πολύ, σας συγχαίρουμε για τη νέα αυτή σημαντική σας πνευματική προσφορά και σας ευχόμαστε ολόψυχα να είστε πάντα γερή και δημιουργική. Αναμένουμε την έκδοση και του δεύτερου τόμου.

Π.Σ. : Και εγώ σας ευχαριστώ πολύ που μου προσφέρατε τη δυνατότητα να πω δυο λόγια για κείμενα που αγαπώ πολύ και που θα ήθελα να μοιραστούν μαζί μου οι Έλληνες αναγνώστες.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

spot_img
spot_img

Πρόσφατα

Δημοφιλή